Wat doet COVID-19 bij CLL-patiënten?

In het begin van de pandemie werd een covid-19-infectie niet vaker bij CLL-patiënten gevonden dan bij de algemene bevolking. Er was toen nog geen vertekening van de cijfers doordat CLL-patiënten toen nog niet meer voorzorgsmaatregelen namen dan gezonde mensen. Over het nemen van voorzorgsmaatregelen in relatie tot COVID-19 was op dat moment immers nog nauwelijks iets bekend. [1]

Het is eigenlijk niet goed bekend of een CLL-patiënt die wordt opgenomen in het ziekenhuis, of zelfs op de IC, alleen vanwege de CLL een hogere kans op sterfte heeft dan vergelijkbare patiënten uit de algehele bevolking. Uit onderzoek blijkt namelijk dat er andere risicofactoren zijn die de sterftekans mede bepalen. De kans op sterfte bij CLL-patiënten met COVID-19 hangt, evenals bij COVID-19-patienten uit de algehele bevolking mede af van hoge leeftijd en comorbiditeit (het tegelijk hebben van 2 of meer aandoeningen bij een patiënt). [2] Wel blijkt uit 2 studies (Scarfo en Mato) dat COVID-19 bij CLL-patiënten die eenmaal in het ziekenhuis zijn opgenomen, ernstiger verloopt dan in de algemene bevolking. Vaak zijn dit ook wel oudere patiënten met tevens cormorbiditeit.

CLL-patiënten hebben bij diagnose CLL in 50% een hogere comorbiditeit [3] en de gemiddelde leeftijd is 70 jaar. Het gebrek aan antistoffen (hypogamma) en CLL-behandeling (wel/niet/type) is niet gecorreleerd met overlijden aan COVID-19. Toediening van convalescent plasma verhoogde de overleving.

Patiënten die geen antistoffen aanmaken hebben ook een verminderde T-celrespons.

Over de vraag of er een hogere kans bestaat op een ernstige COVID-infectie bij CLL-patiënten ten opzichte van de algemene bevolking zijn geen data beschikbaar. Het is namelijk niet bekend welk deel van de CLL patiënten de COVID-infectie thuis kan uitzieken en of dat anders is dan in de algehele bevolking met dezelfde leeftijd en niet-CLL comorbiditeit.

Als we tenslotte kijken naar de factoren die de kans op het opbouwen van antistoffen beïnvloeden is uit onderzoek [4] het volgende gebleken :

• Nooit voor CLL behandeld: 61% maakt antistoffen
• Onder behandeling BTKI of Venetoclax+immuuntherapie (zonder immuuntherapie, overigens zelden toegepast, hogere respons): 23%
• <1 jaar na immuuntherapie: 5%, na 1 jaar of langer: 35%, nooit immuuntherapie (en geen BTKi): 50%.

Na de 3e vaccinatie ontstaat alleen een hogere antistoftiter bij patiënten die na 2 vaccinaties al een zwakke respons hadden.

Bij een specifieke studie naar het Moderna-vaccin (herishanu et al) bleek de gemiddelde antistoffenrespons in CLL-patiënten 39%:

• 55% bij patiënten die nooit een behandeling hebben gehad
• 80% in patiënten in remissie na behandeling
• 16% tijdens een behandeling met BTKi dan wel venetoclax+immuuntherapie
• 0% bij patiënten die binnen een jaar na immuuntherapie zaten (dit waren 22 patiënten)

Tot zo ver de gegevens van CLL-patiënten in relatie tot COVID-19. Voor mij verhelderend en op een bepaalde manier wel een beetje geruststellend. Ik realiseer me echter wel dat dat gevoel ook komt doordat ik op dit moment fit ben en “relatief” jong.

Bronnen

[1] (Reda G) Reda G, Noto A, Cassin R, et al (sd). Reply to "CLL and COVID-19 at the Hospital Clinic of Barcelona: an interim report" Analysis of six hematological centrs in Lombardy: On behalf of CLL commission of Lombardy Hematology Network (REL). Leukemia. 2020;34(9):2531-2532.

[2] Roeker LE, Eyre TA, Thompson MC, et al. COVID-19 in patients with CLL: improved survival outcomes and update on management strategies. Blood. 2021

[3] Rotbain EC, Niemann CU, Rostgaard K, da Cunha-Bang C, Hjalgrim H, Frederiksen H Mapping comorbidity in chronic Lymfocytic leukemia; impact of individual comorbidities on treatment, mortality, and causes of death. Leukemia. 2021;35(9):2570-2580.

[4] Tamor Tadmor (Israel), Frankrijk (iwCLL)